https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

رزرو تور یزد

رزرو وسيله نقليه

هتل ارگ جدید یزد

برگی از سفرنامه ایرج افشار به یزد

تاریخ ثبت : 06 تیر 1397 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  برگی از سفرنامه ایرج افشار به یزد
برگی از سفرنامه ایرج افشار به یزد برگی از سفرنامه ایرج افشار به یزد

گشتی در خاک یزد: ایرج افشار

ایرج افشار ؛ پدر کتابداری نوین ایران از خاطرات سفر خود به یزد می گوید: به ندوشن رفتیم که شیر و ماستش معروف شهر یزد [ بود ] و محمد علی اسلامی ندوشن ، هم قلم ما، میان ادبا و نویسندگان طهران مشهور است. ندوشن بیست فرسنگ از یزد دورست.

از آثار قدیم آن دو، درِ چوبی کنده کاری قرن نهم هجری و یک منبر چوبی مشبک و مخطوط به سوره ای از قرآن به خط کوفی از قرن ششم هجری قابل توجه است.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

یزد موزه ای ندارد. ولی هرجا که این نوع آثار را جمع کنند آرام آرام موزه خواهد شد. لفظ موزه را هم اگر بتوان باید به « گنجینه آثار» تغییر داد.

آهنگ تفت داشتیم. ناگزیر به فراشاه که بر سر راه است آمدیم. اینجا دو اثر قدیمی و دیدنی دارد. یکی غاری است که در بغله کوهی است و ظاهرا پیش از اسلام آن را به صورت قلعه ای در آورده بوده اند. خشتهای بزرگ مخصوص آن عهد که دهنه غار را بدانها بسته و چند اطاقی در آنجا ساخته بوده اند نشان قدمت آن است.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

اثر دیگر مسجدی است که آن را قدمگاه می گویند. قدمگاه از نفایس ابنیه تاریخی یزد است. بنایی است با گنبد.

پس از طی دو فرسنگ به شهرک تفت رسیدیم که انارش شهرت تام دارد. آثار دیدنی تفت خانقاه، مسجد شاه ولی، کتیبه کاشی معرق خوش خط درگاه مصنعه( آب انبار) محله برسه، نیز کتیبه کاشی معرق به خط نستعلیق عبدالوهاب بر درگاه مصنعه محله گرم سیرست.

تفت در میان دو کوه قرار دارد و پوشیده از انارست. میان تفت رودخانه خشکی هست که مسیر آب بهاری و مسیل سیلهای سخت گاه به گاهی است. یک سوی رود را گرمسیر گفته اند و دیگر سویش را سردسیر.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

مهریز آبادی تکی نیست تقریبا بلوک است. مردمش آنجا را هفده محله می دانند( به مثل تفت که آن را هم مرکب از هفده محله می شمارند). مهریز آبادی قدیم و باشکوهی است. در تواریخ یزد بنای آن را به ساسانیان نسبت داده اند. نامش را مهریجرد نوشته اند.

شب به یزد آمدیم و صبح به سوی مجومرد که در راه تهران است، حرکت کردیم. از آنجا سپس به هفتادُر که نزدیک به عقداست رفتیم. هفتادُر را در کتب تاریخ یزد « هفت آذر» خوانده و گفته اند که آتشگاهی درین مقام بوده است که آتشش را از هفت آتشگاه بزرگ آورده بوده اند. امروز در مسجدش چند قطعه کاشی آبی از قرن هفتم هست که همه نفیس و دیدنی است.

بالاخره به رباط خرگوشی رسیدیم که از بناهای خیر و عظیم و بسیار دیدنی شاه عباس است. محوطه این رباط شش هزار متر مربع است. از آجر و سنگ بنا شده و غرفات و حجرات و صفّه های متعدد و استادکارانه ای داشته است.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

از رباط خرگوشی قصد گاوخونی کردیم. گاوخونی پهنه ای است که اطرافش را کوههایی چند مسدود کرده و چون گود افتاده است بازمانده آب زاینده رود بدان می ریزد و ته نشین می شود. آب بر اطراف دشت« کبره» می بندد و طبعا بیابان اطرافش کویری غیر قابل عبور می شود.

یادداشتهایی از شبهای زندان اسکندر

از دو آسیاب متروک موسوم به کوشک نو و وزیر دیدن کردم. این دو آسیاب به مراتب از آسیاهای بادی هلند دیدنی ترست.

در یزد چند خانه قدیمی اعیانی بسیار زیبا و پرکار و سراسر هنر باقی است. این چند خانه را باید خرید و حفظ کرد. اگر یکی از آنها را موزه کنند کاری است بسیار بجا. خانه ملک التّجار خود موزه ای است. این خانه در بازار واقع است. از دالانی دراز می گذرد، یعنی کوچه ای سرپوشیده. واقع بودن خانه در بازار با این کوچه تنگ و باریک خود گویای خصوصیتی محلی است. درهای اطاقها هم بسیار پرکار و زیباست.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

صفائیه آبادی تازه ای است در جوار شهر. در حکم تهران پارس تهران است.« متلی» پاکیزه و آرام دارد و جای آرامش است.

در حوزه یزد چند محل به قدمگاه حضرت رضا(ع) مشهورست. یکی همین قدمگاه فراشاست که در قدیم به نام مسجد و خانقاه خوانده شده است. دیگر صومعه ای است داخل مسجد فرط واقع در قسمت قدیم شهر یزد که به صومعه حضرت امام رضا(ع) شهرت دارد و کتیبه ای از عصر صفوی دارد. سه دیگر مسجد قدمگاه است از مساجد مشهور در شهر یزد.

زیلوی خوب بافت میبد و اردکان یزدست. این دو آبادی از ازمنه قدیم در بافت زیلو شهرت داشته اند. هنوز اکثر زیلوهای مساجد ایران در یزد تهیه می شود.

سفرنامه ایرج افشار به یزد

هوای بهار در یزد خوب و دلپذیرست، مشروط بدان که باد تند، گرد و خاک کویری به شهر نبارد و هوا آرام و نسیم سبک باشد. به قول مردم یزد« دولاخ» نشود.

مسجد جامع یزد بنایی است از قرن ششم هجری با سردری بلند و آسمان سای، گنبدی جسیم و خوش طرح، کاشی کاریهای استادانه و نقشهای بدیع، پیشطاقی بلند و ایوان وسیع، تاریخی دراز و سابقه ای رخشان از عصر دیلمیان و پیش از آن از دوران ساسانیان!

سفرنامه ایرج افشار به یزد


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad Samandehi