https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

رزرو تور یزد

رزرو وسيله نقليه

هتل ارگ جدید یزد

تاریخچه نخل برداری

تاریخ ثبت : 11 مرداد 1397 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  تاریخچه نخل برداری
تاریخچه نخل برداری تاریخچه نخل برداری

نخل چیست؟

نخل ، در لغت به معنی درخت خرما یا خرمابُن می باشد که در ایران باستان به خاطر مقاومت، زیبایی و برکتش؛ لقب درخت زندگی گرفته و مجازا به مفهوم درختچه مومی و نام تابوت واره امام حسین(ع) است که یکی از مظاهر مذهبی می باشد.

تاریخچه نخل برداری

پیدایش نخل و وجه تسمیه آن

در مورد پیدایش و وجه تسمیه نخل ، نظراتی وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از؛

سابقه پیدایش نخل ، به قبل از اسلام و زمان ساسانیان برمی گردد هنگامی كه برای خسرو پرویز، تابوت بزرگ و زیبایی را تدارک دیدند.

نخل ، برگرفته از خیمه حضرت موسی(ع) در سال دوم میقات می باشد که محل عبادت پیروان او در بیابان تیه بوده و در دعای سمات با عنوان« قبة الزمان» از آن یاد شده است.

نخل ، چون اولین بار اسكلت آن را از چوب درخت خرما ساخته اند به این نام معروف شده است.

نخل ، نماد خیمه های حرم امام حسین(ع) در كربلا می باشد.

نخل ، بیانگر گهواره حضرات امام حسن و امام حسین( ع) است.

نخل ، نوعی محمل است كه در قدیم، بزرگان قوم را بر روی آنها حمل می كردند.

مراسم مربوط به نخل یکی از آیین هندیان بود که وارد دین شیعه گشته است.

حركت نخل ، آیینی مربوط به سوگ سیاوش می باشد كه به سنت های شیعیان راه یافته است.

نخل ، تابوت تزئین شده امام حسن مجتبی(ع) و یادآور تشییع پیكر آن حضرت تا قبرستان بقیع می باشد.

نخل ، جبران تابوت نداشته و خاکسپاری بدون تشییع بدن پاک امام حسین(ع) است که شیعیان همه ساله، رسم نخل گردانی آن را تكرار می كنند. بزرگی و حجیم بودن نخل نیز بیانگر عظمت صاحبش می باشد.

تاریخچه نخل برداری

نخل همواره به خاطر شباهتش به زندگی انسان، بسیار ارزشمند بوده و از آن یاد می شود. درخت نخل در 16 سالگی میوه می دهد، نزدیک به 120 سال عمر می كند، ضربه شدید به سر درخت باعث خشکیدن آن می شود و می گویند به قتل رسیده است، با فرو رفتن در آب نیز خفه می شود. ولی ضربه به تنه، در آن تاثیر چندانی ندارد و اگر آن را بسوزانند هیچ زغالی به جا نمی گذارد. قامت و لیف (موی) نخل نیز مانند آدمی است و همچون او عاشق می شود. واحد شمارش آن نیز، نفر می باشد.

تاریخچه نخل برداری

فلسفه نخل برداری چیست؟

نخل برداری یکی از رسوم ایام عاشوراست، عاشورایی که بزرگترین حركت انقلابى جهان شد و رهبر آن کسی نیست جز امام حسین (ع)، فرزند رشید و عالم پیامبر (ص). هدف امام از این انقلاب، زنده كردن قرآن و ارزش‏ هاى فراموش شده اسلام بود. این حركت، در ابتدا با درخواست و دعوت جمع کثیری از مسلمانان آغاز شد و به خاطر وجدان ‏هاى خفته امویان كوفه و شام و نپذیرفتن سخن حق آن حضرت، كار به جنگ و خونریزی كشید. در نتیجه، سپاه اسلام ناجوانمردانه به شهادت رسیدند و یاد خود را تا ابد جاودانه ساختند.

تاریخچه نخل برداری

مراسم ماه محرم، از دل روحیه حق طلب تشیّع برخاسته و در فرهنگ و سنت ایرانى، جلوه‏ اى خاص یافته است. فلسفه این نخل برداری هم برگرفته از اعتقاد عرفانی و نمادی سرو و آیینه است. بدین صورت که در مراسم نخل برداری ، طرف آینه ‏بندان نخل به جلو حركت می ‏كند و طرف دشنه و سرو در پشت سر آن می آید. این كار بیانگر یک مسئله به جهانیان می باشد؛« اگر ما با افرادى روبه ‏رو شویم كه صادق هستند، ما هم قلبمان همچون آینه، صاف و پاک است ولی اگر قصد جنگ داشته باشند، ما نمی ترسیم و چون سرو، قد عَلم می کنیم و با کمک شمشیرهای همراهمان، آمادگى دفاعى داریم و در مقابلشان می ایستیم».

عزاداران 3 روز قبل از تاسوعا، با فراخوان و یاری همگانی روی چوب نخل (پیکر امام حسین) را سیاه پوش (نشانه ماتم) کرده و با اشکال سرو (قامت علی اکبر)، انواع خنجر و شمشیر (نماد نیزه های وارده بر بدن امام)، شال های ابریشمی رنگارنگ (نماد اقوام مختلف حاضر در جنگ)، تزیین می کنند. همچنین با پارچه سبز (پوشش امام)، عَلَم شَدّه (پرچم پیروزی امام حسین)، پارچه های قیمتی (حجله گاه قاسم)، آئینه (بازار شام)، چراغ و زنگ های قدیمی (زنگ کاروان امام) و ... کل نخل را پوشانده و با گل و سبزه زینت می دهند تا حدی که وزن نهایی نخل به 500 کیلو می رسد.

در ایام محرم علاوه بر نخل برداری ؛ عزاداران به برگزاری مراسم نوحه خوانی، سینه زنی، برافراشتن عَلَم، زنجیرزنی، آماده کردن نمادهایی از کاروان اسراء و تخت شیر و ... نیز می پردازند و تقریبا صحنه عاشورا را به نمایش می کشند.

تاریخچه نخل برداری

انواع نخل (تابوت واره)

نخل یا تابوت واره ، اشکال و اسامی مختلفی دارد که هر قوم و ملتی بنابر آیین و اعتقادات خود، آن را ساخته و تزیین می کند و در مراسم ویژه از این نخل ها استفاده می کنند.

تعزیه؛ در ایران به معنای نوحه خوانی و نمایش واقعه های تاریخی مذهبی شهادت امام حسین(ع) می باشد و در میان شیعیان عراق، به مفهوم صندوق تمثیلی تابوت شهیدان به ویژه امام حسین به کار می رود.

تابوت؛ در فرهنگ و سنت قدیم مسلمانان اندونزی، تابوت تمثیلی امام حسین در عزاداری شهیدان کربلا می باشد.

حجله؛ نوعی تابوت تمثیلی شهید در اشکال گوناگون است. در تهران و قم و برخی از شهرهای هند رواج داشته و اصولا آن را به مناسبت دهه محرم و مرگ شهید یا جوانمرگ می بستند و درون آن را با چراغ لاله و شمع و .. تزیین می کردند. البته امروزه نیز این رسم در اکثر شهرهای ایران برقرار است.

شیدونه؛ تابوت واره ای چوبی با 4 دیواره رنگی به نام طاق و به شکل مکعب مستطیل می باشد. شیدونه از نشانه های عزاداری مردم خوزستان، دزفول و شوشتر به شمار می رود.

دغدغه؛ تابوت واره ای شبیه به تخت روان می باشد که در دسته های عزاداری قم رایج است.

شش گوشه؛ ضریحی چوبی شش ضلعی شبیه به ضریح امام حسین ساخته می شود و بیشتر در کاشان رواج دارد.

تاریخچه نخل برداریبابای نخل

بابای نخل (نخل بند، نخل آرا، بابا و نخلی)، به کسی گفته می شود که در فنّ آذین بندی نخل و بستن آن بسیار باتجربه و ماهر است و در آخر مراسم هم تمام زیورآلات و وسایل نخل را در صندوقچه یا بقچه خود تا سال آینده نگه می دارد. از قدیم الایام در اکثر روستاها، این کار برعهده یک خانواده مشخص و نسل اندر نسل از پدر به پسر می باشد همچنین نوعی تقسیم کار و حقوق اجتماعی نیز برای خاندان قدیمی محله ها هم قائل بوده اند.

تاریخچه نخل برداری

باورهای عامیانه درباره نخل

برخى بر این باورند كه اگر زن نازایى به هنگام حركت نخل از زیر آن عبور كند، صاحب فرزند شده و حاجتش برآورده مى‏ شود.

همچنین اگر كودک بیماری را در زمان حركت نخل از روى نخل عبور دهند، شفا مى ‏یابد البته عبور دادن كودک توسط نخل سوار انجام می ‏گردد.

گروهی از زنان نیز معتقدند که با شب نشینی و روشن کردن چراغ نفتی در کنار نخل به هنگام شب ‏هاى تاسوعا و عاشورا ، به حاجتشان دست می یابند.

باور دیگر این است که اگر در هنگام حركت نخل ، قسمتی از نخل به دیوار خانه ‏اى برخورد کند؛ در آن خانه، اتفاق بد و ناگواری رخ می ‏دهد. برای رفع این بد شگونی نیز صاحب خانه سعى می كند تا گوسفندى قربانى نماید.

تاریخچه نخل برداری

نذرهاى نخل

هرساله عده ای از مردم به نیت مشارکت در فیوضات نخل برداری و برآورده شدن خواسته هایشان، برای تزیین نخل و پذیرایی و گرامیداشت نخل برداران، نذوراتی را انجام می دهند که برخی از آنها عبارتند از؛    

خرید انواع پارچه ‏هاى قیمتى و ابریشمین قدیمى برای پوشاندن نخل، دوختن و آویزان کردن انواع زیورهاى نقره ‏اى به جلوى نخل ، اهداء قبای دامادی پسر جوان فوت شده و لباس عروسی زن نازا، خرید انواع میوه ‏هاى فصل، حلوا، شربت ‏هاى مختلف، نان، قند و ... برای نخل گردانان و راهنمای نخل برداری.

تاریخچه نخل برداری

بایدها و نبایدهایى در مورد نخل ‏ها

در برگزارى هر رسم و آیینی، همواره مجموعه ‏اى از بایدها و نبایدهایى وجود دارد كه به شدت مراقبت و اجرا می شود. در مورد نخل و نخل گردانی هم این امر صدق می کند و شامل چند مورد زیر می شود که رعایت آنها الزامی است؛

تزیین نخل قبل از نخل‏گردانى و آن هم تنها با حضور بابای نخل و یا فرد معتمد او و همکاری نزدیکانش، پوشاندن نخل در روز تاسوعا با پارچه سبز و روز عاشورا با پارچه سیاه، حرکت نخل هر محله در مسیرهاى مشخص و روبه ‏رو شدن آنها در روز عاشورا و در یک کوچه مخصوص، زمین نگذاشتن نخل در روز تاسوعا و ...

تاریخچه نخل برداری


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi