https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

هتل ارگ جدید یزد

ترمه یزدی ، نقشی بر خیال

تاریخ ثبت : 17 تیر 1398 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  ترمه یزدی ، نقشی بر خیال
ترمه یزدی ، نقشی بر خیال ترمه یزدی ، نقشی بر خیال

یزد ، خانه ترمه ایران

ترمه بافی یکی از هنرهای اصیل و سنتی در یزد می باشد که تولید آن از دیرباز تاکنون در این دیار رونق داشته است. بافت و طرح های به کار رفته در ترمه با ترقی های چشمگیری روبرو بوده و از این روست که همواره گردشگران داخلی و خارجی بدان توجه داشته اند.شاید بتوان به صراحت گفت که یزد قطب نساجی کشور است؛ چراکه از قدیم در رشته های مختلف نساجی نظیر: ترمه بافی، زری بافی، شَمدبافی، دارایی بافی، چادرشب بافی، دستمال بافی، احرامی بافی، دندانی بافی و... فعالیت داشته و امروزه نیز با تولید و عرضه بهترین و زیباترین منسوجات، زبانزد عام و خاص شده است.

ترمه یکی از منسوجات قدیمی و با اصالت یزد است که توجه مردم هنرپرور یزد بدان رونقی مثال زدنی داده و بالتبع توانسته جایگاه ویژه خود را در بین آثار صنایع دستی همچنان حفظ نماید.

تاریخچه ترمه

ترمه پارچه زیبا و کم نظیری است که قدمت آن به اوایل دوره صفویه باز می گردد و ذوق و سلیقه هنرمندان ایرانی را به رخ جهانیان می کشد. دوران اوج و شکوفایی ترمه بافی به دوران شاه عباس صفوی می رسد. این اثر امروزه در چند شهر محدود از جمله یزد تولید می شود که به یکی از سوغاتی های باارزش این استان تبدیل شده است.

لازم به ذکر است که برخی، زرتشتیان را پایه گذار هنر ترمه بافی می دانند و معتقدند که از آن برای دوخت لباس های سنتی و مذهبی بهره می گرفته اند.

ترمه و ویژگی های آن

شاید برای برخی افراد این سؤال پیش آمده باشد که ترمه چیست و یا چه تفاوت هایی با دیگر منسوجات دارد؟! در این باره باید گفت که: ترمه ، پارچه ای لطیف و گرانبهاست که این پارچه منقش، از دو سری نخ تار و پود که از جنس کرک و پشم و یا ابریشم است، بافته شده و طرح های اصیل و سنتی نیز بر آن خودنمایی می کند.

ترمه در رنگ های متنوع زرشکی، قهوه ای، آبی و سبز وجود دارد و همین تنوع رنگ سبب جلب توجه بیشتر گردشگران به این اثر شده است.

ترمه و ویژگی های آن

انواع نقش و بافت ترمه

طراحی و نقوشی که بر روی ترمه منعکس شده شامل نقش هایی نظیر: بته جقه، گل های شاه عباسی، بته خرقه، شاخ گوزنی، امیری، راه راه (محرمات)، بته سروی و بته بادامی است که نمادهایی از فرهنگ اصیل ایرانی در آن ها دیده می شود. 

نقش بته جقه شایع ترین نقشی است که بر روی پارچه های ترمه ای دیده می شود. این نقش، طرحی از سروی خمیده است که طبق عقاید زرتشتیان، بیانگر خضوع در برابر معبود (اهورامزدا) و از نمادهای اصیل فرهنگ ایرانی است.

بته جقه
 همچنین ترمه انواع مختلفی دارد که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
کشمیری: یکی از مرغوب ترین انواع ترمه هست که به نقش های بته جقه، شاخ گوزنی و درختی منقش می باشد.
ترمه شال راه راه (محرمات): این نوع ترمه در دو نوع باریک و پهن است که افراد مطابق با سلیقه خود آن را تهیه می کنند.
اتابکی: این ترمه از پشمی لطیف تهیه می شود و از نوع کشمیری است.
چهرقدی: از ترمه چهرقدی برای بقچه و یا روسری که در دو نوع لچک ترنجی و گلدار بوده، استفاده می شده است.
ترمه شال بندی: طرح آن شبیه به لانه زنبور است که داخل هر خانه از آن، یک گل یا یک بته جای گرفته است.
زمردی: اعلاترین و بهترین نوع ترمه كشمیری است كه پس زمینه ای نیلی رنگ با نقش های بته جقه به همراه رنگ سبز زمردی دارد.
ترمه شال كرمان: به تمام ترمه شال های بافت كرمان که انواع گوناگونی دارد، گفته می شود.
امیری: این ترمه از نوع درباری و از نمونه های اعلای كشمیری است که عموماً نقش آن را بته جقه و شاخ گوزنی تشکیل می دهد.
ترمه یزدی: این نوع ترمه، به ترمه های بافت منطقه یزد گفته می شود كه اكثراً یا راه راه بوده و یا با گل های شاه عباسی منقش شده اند که بسیار گرانبها می باشند.

ترمه یزدی

کاربرد و محصولات ترمه

ترمه از آن دسته آثار هنری است که از دیرباز بسیار مورد توجه علاقه مندان و گردشگران بوده و از گذشته تا امروزه مصارف متعدد و متنوعی داشته است؛ مثلاً در گذشته جهت مصارفی مانند لباس های اشرافی، پرده، خلعتی، جانماز و... بکار گرفته می شده و امروزه هم در زمینه های مختلفی نظیر مبلمان، کوسن، جانماز، پشتی، کیف و کفش و مصادیقی از این دست استفاده می شود. البته امروزه هنرمندان با انجام کارهای هنری زیبا و فراوانی نظیر سرمه دوزی، ملیله دوزی و... بر روی ترمه، این اثر هنری را چشم نوازتر و جذاب تر کرده اند. 

باید یادآور شد که در زمان های قدیم، بیشتر مصرف کنندگان ترمه از گروه رجال و پادشاهان بودند و چون این محصول جزو کالاهای نفیس و گران قیمت به حساب می آمده، مردم عادی از خرید ترمه ناتوان بوده اند؛ ولی امروزه علاوه بر اقشار پر درآمد، اقشار متوسط هم در گروه خریداران آن قرار گرفته اند.

لازم به ذکر است که ترمه ها بر اساس تعداد رنگ نخ های استفاده شده و همچنین تراکم بافت، ارزش گذاری می شوند و در رده های مختلف قیمت جای می گیرند.

کاربرد و محصولات ترمه

نکاتی درباره نگهداری ترمه

اصولاً ترمه به علت بافت منحصر به فرد و تراکم زیاد پودهایش، از مقاومت نسبی در برابر شست و شو و نور آفتاب برخوردار است؛ اما با این وجود بازهم بزرگترین عامل رنگ پریدگی ترمه، نور و رطوبت است؛ چراکه قسمت‌های سیاه آن در برابر حرارت و نور، حساس تر بوده و سریع تر حرارت را جذب می‌کند. همچنین بید از دشمنان اصلی پارچه ترمه است که می‌بایست در این زمینه اقدامات لازم نظیر استفاده از نفتالین انجام گیرد.

نکته قابل توجه درباره ترمه، موضوع شست و شوی آن است؛ زیرا علاوه بر لطیف بودن جنس خود پارچه، معمولاً ترمه با یراق و آستر همراه است و به همین علت است که شستن ترمه به محصول آسیب خواهد رساند و از این رو بهترین راه حل، خشکشویی می باشد.

نگهداری ترمه

وضعیت رونق ترمه

در گذشته، صنعت و هنر ترمه بافی از رونق بالایی برخوردار بوده؛ ولی شاید بتوان گفت که امروزه با ورود ماشین های صنعتی، متأسفانه تولید ترمه بافی دستی و به سبک سنتی، منسوخ شده است.

امروزه ترمه های زیبا و باکیفیتی که توسط دستگاه های صنعتی در یزد تولید و عرضه می شوند، با بکار بردن نقوش اصیل و قدیمی سعی در حفظ اصالت این هنر کرده اند و با ایجاد تنوع در محصولات به جذابیت آن افزوده اند.
البته باید توجه داشت که کپی برداری از نقش های ترمه اصیل ایرانی و استفاده از نخ های نامرغوب یکی از آفت هایی است که برای خرید ترمه اصل باید به آن دقت کرد.

رونق ترمه


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi