https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

هتل ارگ جدید یزد

سفالگری در میبد

تاریخ ثبت : 02 اسفند 1397 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  سفالگری در میبد
سفالگری در میبد سفالگری در میبد

سفال در تاریخ بشریت قدمتی دیرینه دارد. آثار به جا مانده از گذشتگان نشان دهنده این واقعیت است که هنر سفالگری نقش بسزایی در زندگی مردم ایران زمین داشته به نحوی که انواع سفالینه ها را در نقش های گوناگون و برای مصارف متعددی استفاده می کردند. 
میبد یکی از شهرستان های تاریخی استان یزد، از بهترین ها در زمینه سفالگری است که به جرأت می توان گفت موفق ترین کارگاه های سفالگری را دارد. نام میبد، این شهر زیبای تاریخی، همیشه با سفالگری قرین بوده است. قدمت سفالگری در میبد به بیش از چند هزار سال برمی گردد. کمتر کسی است که به میبد آمده باشد و با خود از این ظروف سفالین سوغات نبرده باشد. 
ظروف سفالین میبد، تنها سوغات این شهر به حساب نمی آید بلکه کارگاه های سفالگری در میبد یکی از جاذبه های دیدنی این شهر است که سالیانه گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جذب می کند.

سفالگری در میبد

تاریخچه کارگاه های سفالگری میبد

امروزه کارگاه های سفالگری میبد به صورت متمرکز، کنار هم گرد آمده اند هرچند که در گذشته کارگاه ها کاملاً پراکنده بودند. در عصر ساسانی بعد از احداث شارستان و حفر خندق دور تا دور آن، کارگاه های سفالگری سازماندهی شدند و در کنار خانه های سفالگران بنا گردیدند. 
در گذشته، تولید سفال در کارگاه های سفالگری میبد روش ویژه ای داشته که با گذر زمان مقداری تغییر کرده است؛ برای مثال هر استاد سفالگری علامت و یا به عبارت امروزی، امضای هنری خاص خودش را داشته که آن را بر روی محصولات خود ثبت می کرده است. این روشی برای تمایز و تشخیص کار اساتید این حوزه از یکدیگر بوده و همچنین باعث می شده که اشکالات احتمالی در هر محصول متوجه تولید کننده آن باشد؛ بنابراین تلاش برای حفظ کیفیت و زیبایی در تولیدات سفالی چند برابر می شده است. 
در گذشته محصولاتی مانند چراغ پا، نفت‌دان، چراغ گلی، ناودان، سنگ منقل، دوات‌دان، قالب قند و... نیز تولید می شده که امروزه دیگر مورد استفاده نیست؛ اما علاقه مندان می توانند برای دیدن این سفالینه های قدیمی به موزه سفال میبد مراجعه کنند و از دیدن روند سفالگری در میبد از گذشته تا به امروز لذت کافی را کسب کنند.
همانطور که گفته شد کارگاه های سفالگری در سطح شهرستان میبد به صورت پراکنده بودند اما در اوایل قرن اخیر به دلیل رعایت مسائل زیست محیطی و محدودیت فضای مسکونی، همه این کارگاه ها را به بیرون شهر انتقال داده شدند که پیشرو این کار فردی به نام حاجی استاد باقر بوده است. به تدریج همه کارگاه ها به همان محل نقل مکان کردند و آن محل به نام کِرخانه در نزد مردم معروف شد؛ از این رو در حدود 25 سال پیش کارگاه های سفالگری به دو کیلومتر دورتر منتقل شدند و در مجموعه اداره صنایع دستی قرار گرفتند.
همچنین لازم به ذکر است که یکی دیگر از تغییراتی که در کارگاه سفالگری میبد رخ داده، استفاده از نیروی برق در دستگاه سفال سازی است که در قدیم از پا برای چرخاندن گردونه استفاده می کردند. 

سفالگری در میبد

طرح و رنگ سفالینه ها

در روش تولید محصولات سفال از گذشته تا به امروز تغییراتی جزئی رخ داده اما اصالت طرح ها همچنان حفظ شده است. برخی از طرح هایی که روی ظروف کشیده می شوند، نماد و سمبل مفهومی هستند که الهام گرفته از آب و هوا و موقعیت جغرافیایی این منطقه هستند؛ این طرح ها عبارتند از: 
- خورشید خانم نماد گرما و تابش خورشید در این ناحیه است. خورشید خانم ظرف ها به مهربانی و گرمی لبخند می زند و حرارت و صمیمت را به سفره های خانواده ها هدیه می دهد.
- مرغ، مرغک یا چغورک گونه ای از گنجشک است که در این نواحی زندگی می کند و مورد علاقه مردم یزد می باشد.
- ماهی نماد و سمبل خشکسالی است. خشکسالی بحرانی بوده که از دیرباز مردم یزد با آن دست و پنجه نرم می کردند و همین از آن ها مردمی سختکوش و مبارز ساخته است.
طرح های متنوع دیگری هم از جمله چادر شب، زلف عروس، كوه دار، طاق نصرت، تاج و... نیز در طرح های سفالینه ها دیده می شود.
رنگ های استفاده شده در سفالینه های میبد بیشتر آبی، سبز، سیاه و قرمز می باشد که سازمان صنایع دستی، مسئولیت تأمین آن را به عهده گرفته است.
هنرمندان میبدی در کارگاه های سفالگری برای خلق این آثار از خاک رس معمولی و خاک سفید استفاده می کنند. مواد تشکیل دهنده خاک سفید کائولن، کوارتز، سیلیس و فلدسپات است که معمولاً از آن برای تولید ظروف باارزش تر استفاده می شود. خاک رس خود به دو نوع سفیدوار و رنگینه وار تقسیم می شود. امروزه خاک اطراف کارگاه چسبندگی لازم را برای سفالگری ندارد بنابراین خاک مورد نیاز را از مسافتی دورتر تهیه می کنند.
بعد از آماده شدن گل، آن را ورز می دهند و به صورت چانه هایی در می آورند؛ هر چانه را برای درست کردن ظرفی روی گردونه سفالگری می گذارند و شکل مورد نظر خود را به وجود می آورند.
پس از آماده شدن ظروف، آن ها را در آفتاب قرار می دهند و پس از خشک شدن به صورت خاصی در کوره می گذارند تا یکنواخت حرارت ببینند. 
برای تهیه ظروف از خاک سفید همین مراحل طی می شود با این تفاوت که برای جلوگیری از ترک خوردگی، به خاک سفید مقداری گرد شیشه می افزایند و ظروف را دوبار در کوره قرار می دهند. 

سفالگری در میبد

سفالگری میبد در خطر انقراض

کارگاه های سفالگری در میبد در گذشته بسیار فعال و پر رونق بوده اند؛ اما در حال حاضر عواملی از جمله واردات و فروش ظروف سرامیکی تولید کشور چین آن هم در میبد و در کنار دیگر سفالینه ها باعث تعطیل شدن بسیاری از این کارگاه ها شده است. در گذشته ای نه چندان دور تعداد کارگاه های فعال میبد به 70 می رسید اما اکنون از 30 مورد، فقط 20 کارگاه سفالگری در میبد فعال می باشد. 
این هنر اصیل که میراث آبا و اجدادی هنرمندان میبدی بوده و با گوشت و خونشان آمیخته اکنون دیگر رونقی برای آنان ندارد. این هنرمندان دوست داشتنی که همواره بدون دیده شدن و در سکوت کار خود را انجام می داده اند، اکنون برای جان گرفتن دوباره کارگاه های سفالگری میبد نیاز به توجه بیشتر مسئولین دارند. 
در بازدید از میبد و جاذبه های گردشگری آن، کارگاه های سفالگری را فراموش نکنید. شک نکنید که لذت سفرتان با بازدید از این کارگاه ها و البته خرید ظروف رنگارنگ دوچندان می شود.

سفالگری در میبد

برای خرید سفالینه های دوست داشتنی این شهر و کسب اطلاعات از بهترین برندها و فروشندگان صنایع دستی، به بخش ظروف سفالی و سرامیک مراجعه کنید و از دیدن این هنر رنگارنگ و بی نظیر، حتی به صورت مجازی لذت ببرید.


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi