https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

هتل ارگ جدید یزد

هیرومبا؛ جشن زرتشتیان یزدی

تاریخ ثبت : 31 فروردین 1399 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  هیرومبا؛ جشن زرتشتیان یزدی
هیرومبا؛ جشن زرتشتیان یزدی هیرومبا؛ جشن زرتشتیان یزدی

هیرومبا؛ آئین کهن زرتشتیان یزد

یکی از مهم ترین جشن های باستانی زرتشتیان که فروردین ماه هر سال در یزد برگزار می شود، هیرومبا نام دارد. این آئین مذهبی که با برپایی نیایش در زیارتگاه پیر هریشت و آتش افروزی همراه است، معمولاً سه روز به طول می انجامد و با برگزاری مراسم شاد و پذیرایی به پایان می رسد.

زیارتگاه پیر هریشت کجاست؟

پیر هریشت، از کنیزان بانوی یزدگرد سوم بود که هنگام فرار از دشمنان به کوهی پناه برد و در آن جا ناپدید شد. سال ها بعد، زرتشتیان در محل پنهان شدن او زیارتگاهی برپا کردند که امروزه به زیارتگاه پیر هریشت معروف است و در ۱۵ کیلومتری شهر اردکان قرار دارد.

تاریخچه جشن باستانی هیرَمبا

جشن باستانی و بهاری هیرمبا، تاریخی به قدمت آئین زرتشت دارد که در گذشته ۱۰۰ روز مانده به نوروز، در روز اشتاد و ماه آذر در قدیم برگزار می شد. این جشن که امروزه در روستاهایی همچون شریف آباد و مزرعه کلانتر استان یزد اجرا می شود، هر ساله مصادف با ۲۵ فروردین ماه در نیایشگاه پیر هریشت برپا می گردد.

هیرومبا

زرتشتیان تا پیش از غروب این روز، خود را به زیارتگاه می رسانند و شب در خیله ها _اتاق هایی برای اقامت در اطراف زیارتگاه_ می مانند و بامداد روز بعد با انجام نیایش صبحگاهی و خواندن اوستای گاه «اوشَهن»، اغلب مردان راهی دشت های اطراف می شوند تا به جمع آوری «غیزل» (بوته های خار و هیزم) بپردازند و بانوان نیز با ماندن در زیارتگاه، به تهیه خوراکی های جشن مشغول می شوند.

هیرومبا

با جمع آوری خار و هیزم، رسم قدیمی چوب زنی مردان اجرا می گردد‌. طی این مراسم، زرتشتیان پسران و مردانی که نخستین بار در مراسم شرکت کرده اند یا تازه دامادها و کسانی که اولین بار پدر شده اند را روی دست بلند می کنند و با اجرای مراسم چوب زنی به جشن و شادی می پردازند. مرسوم است که خانواده این افراد با اهدای کله قندی به برگزارکنندگان مراسم، در تهیه شربت و پذیرایی از افراد مشارکت می کنند.

هیرومبا

با نزدیک شدن به غروب آفتاب، زرتشتیان چوب های جمع آوری شده را به روستای شریف آباد منتقل و از هر خانه نیز مجدداً مقداری هیزم دریافت می کنند؛ سپس همگی گرداگرد تل هیزم جمع می شوند و موبد زرتشتی پیام هیرومبا را می خواند. طی این آئین، اسم تک تک درگذشتگان ذکر می شود و حاضران یکصدا با گفتن «هیرمبا» و ادای تعظیم، به گرامیداشت یاد آنان می پردازند‌.

هیرومبا

پس از اجرای تمام این مراسم، آتش با شعله ای که از آتش جاودان ورهرام آورده شده افروخته می گردد و مردم با جمع شدن گرد آن، به شادی و آرزوی دلگرمی و روشنایی مشغول می شوند. معمولاً زنان زرتشتی با برداشتن گلوله های کوچکی از آتش مراسم، آن را به آتشدان منازل خود منتقل می کنند و شعله اش را تا صد روز برای افزودن به آتش پنجه روی بام روشن نگه می دارند.

هیرومبا

جشن هیرومبا تا ۳ روز پس از آتش افروزی ادامه می یابد و طی این ایام جوانان با رفتن به در خانه مردم، به یاد کردن از درگذشتگان آنان می پردازند و مقداری آجیل نیز از هر خانواده دریافت می کنند. مراسم چوب زنی، شادی و پذیرایی هم طی این روزها ادامه پیدا می کند و جشن با آرزوی شادی و سلامتی به پایان می رسد.

وجه تسمیه هیرومبا

در خصوص علت نامگذاری جشن بهاری زرتشتیان به «هیرومبا» یا «هیرَمبا» اطلاعات قطعی و دقیقی در دست نیست؛ اما بر اساس یک نقل قول، هیرمبا از واژه هیربد به معنای آموزش دهنده گرفته شده که «هیر» را ”آموزش“، «اُم» را ”مال من“ و «با» را به معنای ”باشد“ معرفی می کند. بنابراین هیرمبا یعنی «آموزشی برای من» و به معنی یادآوری نام و یاد درگذشتگان تعبیر می شود‌.

همچنین شهریار هیربد، مؤلف «جشن در وادی کهن» با اشاره به این واژه، آن را در معانی «راستی پر فروغ باد»، «راستی نیرومند باد» و «روشنایی این خانه پایدار باد» معرفی کرده است. در برخی منابع نیز هیرومبا را به معنای «آتش افزون باد» می دانند.

با این حال، جشن بهاری زرتشتیان به نام های دیگری نیز شناخته می شود که از آن جمله می توان به «هیبیدوگ» در روستاهای فرسی آباد و اله آباد و همچنین «شاخ شاخ دُربَند» در روستای خرمشاه اشاره کرد.


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi