https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

هتل ارگ جدید یزد

یخچال خشتی ابرکوه

صفحه اصلی  »  دیدنی های یزد  »  جاذبه های تاریخی یزد »  سازه های تاریخی یزد  »  یخچال خشتی ابرکوه
شهر : ابرکوه
آدرس : ابرکوه، ورودی شهر، حاشیه میدان ولی عصر
نوع جاذبه گردشگری : تاریخی
ساعت بازدید : از ساعت 8 تا 18
روز بازدید : همه روزه
هزینه بلیط گردشگران ايرانی : 4000 تومان
هزینه بلیط گردشگران خارجی : 150000 IRR

معرفی یخچال خشتی ابرکوه

یخچال خشتی ابرکوه از سری یخچال های قدیمی ابرکوه می باشد که قدمت آن به عهد قاجار می رسد و در مدخل شهر ابرکوه یزد قرار گرفته است، از این یخچال، با عنوان یخچال خشتی ورودی ابرکوه نیز نام می برند که دارای مکانیزم جالبی است. 
یخچال‌های خشتی ابرکوه؛ بناهایی ایستاده بر بام تاریخ ، اکثرا در مالکیت اشراف و خان ها بوده و گاهی هم فرد نیکوکاری دستور ساخت آن را برای استفاده مردم می‌ داده و وقف عموم می‌کرده است. 
یخچال خشتی ابرکوه با شماره ثبت ۷۷۵۲ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

یخچال خشتی ابرکوه

معماری یخچال ابرکوه

یخچال خشتی ابرکوه ؛ سازه ای مخروطی شکل با نقشه ای مدور است که به صورت پله‌ پله ساخته شده است. محیط گنبد یخچال ابرکوه ۶۴ متر، ارتفاع آن ۲۲ متر، قطر دیواره های آن حدود ۳ متر و عمق مخزن آن ۴ متر می باشد. سطح کف داخلی یخچال، گودتر از سطح زمین‌های بیرونی آن ساخته شده است. یکی از ویژگی‌های اصلی و برجسته این سازه خشتی، طراحی و فرم ساخت آن می باشد. 

یخچال خشتی ابرکوه

به طور کلی یخچال‌ها دارای 4 بخش اصلی شامل حوض‌بند، مخزن یخ، گنبد بزرگ روی انباره و دیوارهای سایه‌انداز هستند. ارتفاع اکثر یخچال های استان یزد را 20 متر و مربوط به عهد قاجار، برخی را به دوران رونق جاده ابریشم و بعضی دیگر را به زمان عضدالدوله دیلمی ( 338- 372 ق) می دانند.
مصالح به ‌کار رفته در بنای یخچال ابرکوه ؛ سنگ، گِل، خشت ‌خام، آهک و چوب است. اوایل برای ساخت یخچال ها، حدود ۵۰ سانتی‌متر آن را با مصالح ملات، سنگ، آهک و ماسه می ساختند و بقیه آن را با خشت و گل کامل می کردند. 

معماران در طراحی و ساخت یخچال ها به نکات ریز و مهمی همچون نوع مصالح ساختمانی بنا، چگونگی تولید و فرآوری یخ توجه داشته اند و نیز به عایق‌کاری سازه، سرمایش و برودت کافی برای نگهداری و ماندگاری یخ هم اهمیت می دادند. هر یخچال قسمت هایی مانند حوضچه‌های فرآوری یخ، چاله بزرگ مخروطی ‌شکل بر روی چاله و گنبد بزرگ خشتی دارد. درب ورودی بیشتر مخزن ها در یخچال های خشتی به سمت شمال قرار دارد که از طریق سطحی شیب‌دار متصل به حوضچه‌ها، یخ ها را جابجا می کردند. 
گنبد ضخیم و مخروطی یخچال باعث خنک ماندن بیشتر فضای داخل آن می شده و آز آب شدن یخ ها جلوگیری می کرد. بر طبق نظریات علمی، هوای گرم میل به سمت بالا دارد، برای همین، یخچال ها را مرتفع و بلند می ساختند تا گرما هرچه بیشتر از مخزن یخ های داخل یخچال ها دور شود و از آب شدن آن تا حد ممکن جلوگیری کند.
دیوار گنبد در قسمت پایین آن قطر زیادی دارد و هر چه به رأس و قله نزدیک‌تر می‌شود، از قطر آن کاسته می‌شود. گاهی معمار یخچال ها، برای کم کردن فشار وارده بر گنبد، آن را به شکل پله پله یا مطبق ساخته اند.

یخچال خشتی ابرکوه

 یخچال های خشتی چگونه کار می کنند؟

یخچال‌هاى قدیمى یکى از جالب‌ترین و کاربردی ترین الگوهاى بهره‌گیرى از انرژى‌هاى ارزان و پاک هستند که امروزه هم می توان از این مزیت عالی آنها با کاربردی جدیدتر بهره برد و از نظر اقتصادى و حفظ محیط زیست نیز به صرفه هستند. 
در ایام گذشته؛ برای ساخت یخچال ها، بناهای مخروطی یا گنبدی شکل خشتی را در نزدیک آب انبارها یا کوه های برف گیر عَلَم می کردند. عموما یخچال ها نشانه تمدن و مخصوص ذخیره و انبار کردن یخ بوده است. 

طرز کار یخچال خشتی ابرکوه به این صورت بوده که در شب های سرد زمستانی، بیرون از یخچال، حوضچه هایی را تعبیه کرده و آب را درون آن جاری می ساختند تا یخ بزند. سپس این یخ ها را برداشته و درون چاله بزرگ یخچال می ریختند، این کار در تمام شب های زمستان تکرار می شده است. البته مقداری آب، هم درون یخچال و هم روی یخ ها می ریختند تا توده های یخ به هم چسبیده و متراکم شوند. یخچال ها غالبا 2 درب داشتند؛ یکی در سمت شمال و مخصوص زمستان و دیگری در سمت جنوب و خاص تابستان بوده که یخ ها را از دریچه کوچک ورودی یخچال وارد می کردند و کمی گیاه خشک به نام "پیزو" بر روی آن ها می ریختند و سریعا دریچه را می بستند تا در این یخچالهای قدیمی با انجام 3 مرحله یخ سازی، یخ داری و تحویل یخ در تابستان بتوانند از یخ ها استفاده نمایند. یخچال دار از طریق درب جنوبی، یخ را به مشتریان تحویل می داده است. در مواقعی که از درب ها استفاده نمی کردند، آنها را با یک تیغه گِل و خشت می بستند.

 مهم ترین ویژ گی یخچال ها، کاربرد و مدیریت درست منابع آبی در مناطق خشک کویری و نیمه خشک ایران است. با ساخت این بناها، علاوه بر کاستن گرما و عطش شدید در تابستان های سوزان کویری، برای دیگر فصول سال، زمان های خشک سالی‌ و کم آبی احتمالی نیز ذخایر آبی مناسبی بودند. 
هنوز هم بیشتر یخچال های تاریخی در جای جایِ کشورمان، استوار و باشکوه ایستاده اند و بازدیدکنندگان زیادی را به سوی خود می کشند. در استان یزد کهن ترین یخچال ها مربوط به دوره قاجار است که در شهرستان ابرکوه، میبد و صدوق وجود دارند. یخچال ابرکوه و یخچال میبد یزد از سایر یخچال ها معروف تر هستند.

یخچال خشتی ابرکوه

برای بازدید از شهر تاریخی ابرکوه می توانید از تور یک روزه ابرکوه استفاده کنید.

مطلب جاهای دیدنی ابرکوه می تواند راهنمای خوب برای سفر به ابرکوه باشد.

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره یخچال ابرکوه یزد ، با پشتیبان آنلاین رادینا تماس بگیرید.

پشتيبان آنلاين سايت
پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi