https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

رزرو تور یزد

رزرو وسيله نقليه

هتل ارگ جدید یزد

مراسم نخل برداری یزد

تاریخ ثبت : 26 تیر 1397 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  مراسم نخل برداری یزد
مراسم نخل برداری یزد مراسم نخل برداری یزد

نخل گردانی ، آیینی در فرهنگ عزاداری حسینی مردم یزد

نخل برداری ، مراسمی باشکوه و مورد استقبال است که در ایام محرم در اکثر شهر و روستاهای ایران از جمله؛ جنوب خراسان، دامغان، سمنان، خمین، نواحی قم، زواره، کاشان، ابیانه، خور و بیابانک، نایین، اردستان و ... برگزار می شود. 

مراسم نخل برداری یزد

نخل ، سازه ای چوبی و غول پیکر است که به نحوی نماد تابوت امام حسین (ع) می باشد و بزرگترین و قدیمی ترین نخل های کشور در استان یزد بویژه تفت، مهریز، زارچ و یزد قرار دارند که نخل برداری و عزاداری این چند شهر در ماه محرم نیز جزو باشکوه ترین و شورانگیزترین مراسم ایران و جهان به شمار می رود. در واقع، نخل به نماد عزاداری در یزد تبدیل شده است. همچنین در تمام آبادی های این استان، یک یا چند نخل امام حسین(ع) نیز وجود دارد. این نخل ها در طول سال در مقابل حسینیه های شهر نگهداری می شوند و تا پایان ایام محرم و صفر نیز به شکل سیاه پوش دوباره به محل خود باز می گردند.

مراسم عزاداری امام حسین (ع) و نخل برداری از ویژگی های منحصر به فرد ایام محرم و عزاداری در یزد می باشد. این مراسم، آنچنان پُر شور و باشکوه برگزار می شود که علاوه بر مردم سراسر ایران، بلکه بسیاری از توریستهای کشورهای خارجی نیز برنامه سفر خود را به گونه ای تنظیم می کنند تا در روز عاشورا در یزد باشند. 

فرهنگ نخل برداری و همچنین مراسم ویژه عزاداری مردم یزد به عنوان یک فرهنگ ملی در فهرست آثار معنوی سازمان میراث فرهنگی ثبت گردیده است. 

مراسم نخل برداری یزد

مراسم نخل برداری یزد

شهر تاریخی یزد ، در قدیم دو نخل بسیار بزرگ داشته که یکی از آنها، در میدان امیرچخماق و دیگری در میدان شهید بهشتی( مجاهدین سابق) نگهداری می شده است و هر ساله آذین بندی نخل را با همکاری مردم و حتی زرتشتیان از روز پنجم ماه محرم، شروع و تا ظهر عاشورا ادامه می دادند.

اصولا، مراسم تزیین و آماده سازی نخلها برای ایام محرم توسط فراخوان اهل محل یا آبادی صورت می گرفت و رسم داشتند که چند روز پیش از آغاز محرم، آیین هایی را برای گردآوری این کمکهای مردمی انجام دهند. مردم نیز از یک تکه طناب گرفته تا پارچه های گران قیمت، خنجر، دشنه، چراغ، آیینه، زنگوله، سپر و سایر زیورآلات، برای آذین بندی هرچه باشکوه تر نخل کمک کرده و به میدان های محل تحویل می دادند. حتی درخت هم وقف می کردند تا در زمان کهنسالی درخت از چوب آن برای مرمت نخل استفاده شود.

مراسم نخل برداری یزد

در شهر جهانی یزد از ظهر روز عاشورا ، عزاداران دسته ‌دسته‌ به قصد عزاداری و همکاری در نخل گردانی به میدان ‌های یزد می‌روند. انبوه مردم نیز از کوچک و بزرگ، تمام فضای میدان ‌ها و پشت بام ‌های اطراف را پُر کرده تا حدی که رفت و آمد از میان آنها بسیار دشوار می باشد.

مراسم نخل برداری یزد

در روز عاشورا ، شور و غوغایی وصف ناپذیر به وجود می‌آید. امام حسین(ع) کشته شده و باید پیکرش را بر دوش گرفت. مردم؛ آشفته‌ حال، پا برهنه و گریه کنان، به سمت نخل می‌دوند. مردان جوان و تنومند به زیر نخل رفته و سر دستگیره ‌ها را بر بالشتک ‌های پارچه‌ای روی شانه ‌های خود قرار می دهند. تعداد نخل‌ گردانان هم، به بزرگی و وزن نخل بستگی دارد. بچه ‌ها نیز خود را از بین چوب بست وسط به بالا رسانده و با کشیدن طنابها، زنگ های بزرگ و پرطنین را به صدا در می‌ آورند.

مراسم نخل برداری یزد

رسم جالب دیگری که این اواخر در برخی مناطق رواج پیدا کرده است؛ تهیه نخل کوچکی برای نوجوانان می‌ باشد تا آن را پیشاپیش نخل بزرگ به حرکت درآورند و به عظمت و شکوه نخل برداری بیفزایند. البته این امر، آنها را برای رفتن به زیر نخل بزرگ در سالهای آینده نیز آماده می کند و تمرین خوبی برایشان می شود.

سپس سردسته نخل‌ کشان با صدای بلند،« خبردار» می‌ گوید و زمان شروع حرکت نخل را اعلام می کند. جوانان نخل ‌بردار نیز با دومین هشدار سردسته خود، نخل را از زمین بلند می‌کنند و آن لحظه است که اشک از چشمان هزاران عزادار جاری و آه و ناله از دلشان بر می خیزد. این نخل عظیم و باشکوه، همراه با فریاد« یا حسین‌» بر روی شانه جوانان همچون کشتی بر روی دریای موّاج به حرکت در می ‌آید و می چرخد و می چرخد و می چرخد...

مراسم نخل برداری یزد

این بزرگ هیکل عرفانی، توسط یک مرد سیاهپوش که بر روی چوب بست جبهه پیشین نخل نشسته یا چند قدم جلوتر از نخل می رود، هدایت می شود و یک یا دو نفر سیاهپوش دیگر، در تمام مسیر حرکت نخل، قرآن و چاووشی خوانده و سنج می‌زنند. گروه اصلی سنج‌زن نیز با عَلم‌کشان و بیرق‌داران، جلوتر از نخل گردانان حرکت کرده و به همراه آن دو سیاه پوش، سنج می‌زنند. 

یکی از روضه‌ خوان ‌ها هم در حالی که دستار از سر برداشته و صورتش برافروخته است، رو به نخل، عقب عقب می رود و ذکر مصیبت می‌ خواند. نخل، آرام آرام حرکت می‌کند. برق آفتاب سوزان بر آیینه‌ ها، شمشیرها و پولک‌ ها می‌تابد و آنها را در این داغ شریک می کند. با حرکت نخل ، پارچه ‌ها و دستمال های رنگارنگ و منگله‌ های آویخته بر آن، به لرزه و جنبش در می آیند.

مراسم نخل برداری یزد

پس از گرداندن نخل ، در غروب عاشورا به برگزاری مراسم شام غریبان پرداخته و در پایان مراسم، نخل را به جایگاه خود در میدان یا حسینیه برمی‌گردانند. سپس، بابای نخل یا نخل بند و متولی نخل ، زیورهای نفیس و ارزشمند نخل را باز کرده و به خانه برده و تا محرم سال بعد از آنها نگهداری می‌کند. البته پوشش سیاه نخل‌ ها، تا آخر محرم یا صفر همچنان باقی می ماند و باز نمی شود.

مراسم نخل برداری یزد

ساعت نخل برداری در استان یزد

در استان یزد ، ساعت نخل‌ برداری نیز بسیار مهم است و در هر شهری، زمان خاصی دارد؛ در محله« کوچه بیوک» یزد صبح روز عاشورا نخل را بلند می کنند، در خیرآباد یک ساعت قبل از ظهر عاشورا، در زارچ دم ظهر، در تفت و اشکذر عصر عاشورا و در جاهای دیگر نیز کمابیش در همین ساعات، نخل ‌برداری انجام می شود. 

مراسم نخل برداری یزد

مراسم نخل برداری ظهر عاشورا در میدان امیرچخماق یزد

نخل امیرچخماق یزد ، قدیمی ‌ترین و تقریبا بزرگترین نخل جهان می باشد که در سمت راست تکیه امیرچقماق ، مقتدرانه ایستاده است و به قدمت و شکوه خود می بالد.

این نخل 450 ساله و با اُبهت، اصلی ترین نخل عزاداری مردم یزد بوده و است و برای قرار گرفتن در زیر آن، نوبت می‌گرفتند. نخل امیرچقماق ، برای اولین بار بعد از ۷۰ سال در روز عاشورای سال 1396 از زمین بلند شد. 

مراسم نخل برداری یزد

علت تکان نخوردن این نخل تا سال 1396 و نخل میدان بعثت یزد ، کهنه بودن و امکان شکسته شدن آن بوده و تنها آذین ‌بندی می‌ شده اما اخیرا نخل میرچخماق مرمت گشته و با شکوه تمام به همراهی عزاداران حسینی آمده است.تزیینات و نظارت نخل امیرچخماق یزد بر عهده «مرحوم استاد علی نی‌ساز» و سپس پسرش« استاد رضا نی‌ساز» می باشد و کار ساماندهی آن را نیز «علی اصغر حلاج زاده» به مدت 40 سال است که انجام می دهد. 

مراسم نخل برداری یزد

قدیم الایام، در زمان برگزاری مراسم نخل ‌برداری میرچقماق ، حاکم یزد در ایوانی به تماشا می‌ نشسته و پس از پایان مراسم، به متولیان و باباهای نخل هدیه و خلعت می‌داده است.نخل تمام چوب و مشبک میدان امیرچقماق یزد که به نخل« حیدری ‌ها» هم معروف می باشد؛ حدود 8 و نیم متر ارتفاع، عرض و طول دارد و در واقع، از نظر هندسی، یک مکعب هشت و نیم متری است که در قامت یک سرو بلند بالا به جلوه در آمده است.

مراسم نخل برداری یزد

در مورد پایه ‌های نخل میرچخماق یزد نیز باید گفت که چون ارتفاع زیادی ندارند، بلند کردن آن بسیار سخت می باشد. به همین دلیل، بعد از بلند کردن اولیه نخل ، 4 نفر به زیر نخل رفته و کُنده ‌های چوبی بزرگی را در 4 طرف آن قرار می دهند تا بعد از چند لحظه استراحت که نخل بر روی زمین گذاشته می‌شود، این کُنده ‌ها، ارتفاع آن را بالاتر برده و برداشتن دوباره نخل را آسان تر کنند.

مراسم نخل برداری یزد

آیین نخل برداری تفت

در شهرستان تفت یزد با حضور هزاران نفر ایرانی و خارجی، هرساله در عصر روز عاشورا مراسم باشکوه نخل برداری برگزار می شود. عزاداران تفتی از ابتدای روزهای اول ماه محرم به آماده سازی و سیاهپوش کردن نخل اقدام می کنند.

آیین نخل برداری تفت

هیأت محله« سرده تفت» همیشه به طور خودجوش، آغازگر این مراسم در تفت هستند و تا این هیات وارد حسینیه نشود، نخل همچنان ثابت می ماند. این هیأت، در روز عاشورا از محله خود تا حسینیه امام را آرام و سینه زنان طی کرده و با نزدیک شدن به حسینیه، ناگهان سرعت گرفته و دوان دوان به سر و سینه می زنند و به زیر نخل می روند و با کمک دیگر عزاداران حاضر، آن را از جا بلند می کنند. سپس نخل را سه تا پنج بار در حسینیه چرخانده و در نهایت آن را سر جای اولش قرار می دهند و با شور خاصی در جلوی عزاخانه حسینیه به عزاداری می پردازند.
آیین نخل برداری تفت در فهرست آثار معنوی کشور ثبت شده است و قابلیت جهانی شدن را نیز دارد.

آیین نخل برداری تفت

اگر قصد اقامت در یزد و رزرو هتل سنتی در بافت تاریخی شهر یزد را دارید، هتل جاده ابریشم یزد گزینه مناسبی جهت رزرو به شمار می آید.
در هنگام اقامت در شهر جهانی یزد می توانید از تور یزدگردی و تورهای کویر نوردی با کیفیت رادینا استفاده نمایید.    
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره مراسم نخل برداری یزد ، با پشتیبان آنلاین رادینا تماس بگیرید.


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi