https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98 (35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

هتل ارگ جدید یزد

خانه لاری ها یزد (موزه اسناد تاریخی یزد)

صفحه اصلی  »  دیدنی های یزد  »  جاذبه های تاریخی یزد »  خانه های تاریخی یزد  »  خانه لاری ها یزد (موزه اسناد تاریخی یزد)
شهر : یزد
آدرس : یزد، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاور عمارت کلاه فرنگی
نوع جاذبه گردشگری : تاریخی
ساعت بازدید : از ساعت 8 تا 20
روز بازدید : همه روزه به جز ۲۸ صفر، تاسوعا و عاشورا، شهادت امام علی(ع)، شهادت امام جعفرصادق(ع) و 14 خرداد
هزینه بلیط گردشگران ايرانی : 3000 تومان
هزینه بلیط گردشگران خارجی : IRR 150,000

چگونه خانه لاری ها در یزد شکل گرفت؟

۲۷۰ سال پیش جمعی از تجار شهرستان لار _واقع در استان فارس_، به یزد آمدند تا در این شهر تجارت خود را سر و سامان دهند و رخت اقامت افكنند. «حاج غلامحسین ملازینل» از نوادگان آن نسل، در محله تاریخی فهادان خانه ای بنا نهاد تا فرزندان وی نسل به نسل در آن زندگی کنند. پس از آن حاج محمد ابراهیم لاری مالکیت این خانه را در دست گرفت که امروزه به خانه لاری ها مشهور شده است.

خانه لاریها از زمان ساخت تا اواخر حکومت رضا شاه پهلوی، از عظمت زیادی برخوردار بود و خانه ای اشرافی به حساب می آمد. این خانه در دوره ای به عنوان خانقاه سلسله نعمت اللهی نیز مورد استفاده قرار گرفت و به مرور زمان و به دلیل موروثی شدن، تقریباً متروکه شد. سپس میراث فرهنگی یزد در سال 1363 با خریداری این بنای قدیمی از صاحب وقت آن؛ یعنی علی یزدی نژاد، به مرمت آن پرداخت و اداره آن را در دست گرفت. از سال 1385 نیز بخش هایی از خانه لاری ها برای تبدیل به موزه اسناد ملی و تأسیس شعبه اداری در اختیار سازمان سازمان اسناد و کتابخانه ملی قرار گرفته است.

خانه لاری ها

معماری خانه لاری ها

در عبور از كوچه پس كوچه های محله فهادان، آدرس خانه لاری ها را دنبال می كنیم تا به خانه ای برسیم که بر سر در آن، موزه اسناد تاریخی حک شده است. درب این خانه همانند خیلی از خانه های تاریخی و قدیمی یزد دارای دو كوبه است که با زدن هر كوبه، صدای متفاوت كوبه، زن بودن و مرد بودن كوبنده را نشان می دهد. این خانه دو درب خروجی دارد؛ دربی که در بخش غربی واقع شده و به وسیله یک دهلیز و هشتی به حیاط اندرونی می رسد و درب فرعی ساختمان نیز در ضلع شمالی قرار دارد که به حیاط بیرونی متصل می شود.

از درب اصلی كه عبور كنیم وارد هشتی خانه لاریها می شویم و جالب است بدانید كه این قسمت برای انتظار و كسب اجازه مهمان برای وارد شدن به خانه بوده است. اگر اندكی اینجا صبر كنیم، می توانیم خنکای خاص این قسمت از خانه را حس کرده و بعد از تهیه بلیط، وارد حیاط اصلی خانه شویم. خانه لاری ها مساحتی حدود 1700 متر و زیربنایی برابر با 1200 متر دارد. درب ها، پنجره ها، ارسی ها و اتاق های آیینه كاری و نقاشی شده آن، یكی از نمونه های زیبا و عالی خانه های اعیانی قرن سیزدهم است. لازم به ذکر است که بخش های خدمات مانند مطبخ و اصطبل نیز به سبک معماری قدیم، از بخش های مسکونی خانه جدا شده اند.

خانه لاری ها

خانه لاری ها؛ خانه ای با چهار فصل

خانه لاری ها كه یكی از نمونه های بارز خانه های سنتی یزد است در چهار جبهه بنا شده؛ یعنی هر جبهه از خانه برای فصل خاصی بوده است. جبهه جنوبی كه دارای تالار و بادگیر است قسمت تابستان نشین، ضلع مقابل آن قسمت زمستان نشین و قسمت شرقی نیز با در برگرفتن اتاق آیینه، مطبخ، سرداب و سایر فضاها، مناسب فصل پاییز بوده است. همچنین ضلع غربی نیز فضای بهارخواب را در بر می گرفته است. بد نیست بدانید قسمت پاییزه خانه چون بیشترین سهم از گرما و آفتاب را داشته، كمتر هم مورد استفاده واقع می شده و به همین دلیل بوده که معمولاً خانه ها سه جبهه ای ساخته می شدند.

خانه لاری ها یزد
 

اتاق های خانه لاری ها، جلوه گاه نقش های بی نظیر

معماران هنرمند این دیار در دوره قاجار برای زیبایی و تقارن هرچه بیشتر خانه، اتاق ها را سه دری، پنج دری و یا هفت دری می ساخته اند. مجموعاً 22 اتاق در خانه لاری ها وجود دارد که با نام ها و کاربری متفاوتی شناخته می شوند. اتاق های ارسی درب هایی ویژه دارند که به صورت کشویی رو به بالا باز می شوند. اتاق های پنج دری برای دور هم نشینی خانواده و اتاق های سه دری مخصوص کودکان بوده اند.

تمام اتاق ها ارتفاعی به اندازه سه پله از سطح حیاط داشته و همگی با درب های چوبی از درون به هم مرتبط می شده اند. طرح های زیبایی که در قالب گچ‌بری روی دیوارها و به صورت سنگ های مشبک کاری روی پله ها به کار رفته اند، نگاه بازدیدکنندگان را به خود خیره می کنند. داخل اتاق ها اغلب با رنگ بنفش تزیین شده و گچ کاری روی آهن توری سقف ها که به توفال کاری معروف است، نقش های متعددی از گل و بوته دارد.

خانه لاری ها
 

تالار آیینه خانه لاریها، یک معماری با شکوه

زیباترین و باشکوه ترین اتاق این خانه، یک اتاق پنج دری به نام تالار آیینه است. این اتاق محلی رسمی و اعیانی برای پذیرایی از مهمانان ایرانی و خارجی بوده است. آینه کاری های این تالار بین پنجاه تا شصت سال قدمت دارد و جلوه خاصی به عمارت داده است؛ همچنین نقاشی های سنتی و چشم نوازی که بر دیوارها و سقف اتاق آیینه نقش بسته نیز بر زیبایی این تالار افزوده است.

خانه لاری ها
 

سرداب خانه لاری ها

از اتاق آیینه خارج می شویم تا به سوی پایاب یا سرداب خانه در عمق 6 متری زمین حركت كنیم. اگر پایاب ۳۸ پله ای را پایین برویم با دو شمسه رنگین درون آن و سقفی از گچ و نی (تویزه) مواجه می شویم. یکی دیگر از سرداب های خانه در بخش غربی ساختمان قرار دارد که گاهی برای نگهداری مواد غذایی فاسد شدنی مانند گوشت و حبوبات نیز استفاده می شده است. در گذشته نه چندان دور تمام مردم این شهر دسترسی به آب نداشتند. دسترسی شخصی به آب ویژه ثروتمندان بوده و مردم عادی آب خود را از آب انبارها تأمین می كردند. 

خانه لاری ها یزد
 

حیاط های خانه لاری ها

خانه لاری ها سه حیاط و شش باب خانه دارد: بزرگترین و اصلی ترین حیاط؛ یعنی حیاط اندرونی، به محارم اختصاص داشته است؛ حیاط بیرونی محل اسكان و پذیرایی مهمانان بوده و حیاط سوم نیز اهمیت کمتری نسبت به دو حیاط دیگر داشته است. حیاط اصلی به شکل مستطیل در جهت جنوب غرب به شمال شرق ساختمان واقع شده است. در وسط حیاط حوض بزرگی وجود دارد كه بر روی این حوض تخت چوبی بزرگی قرار گرفته، به طوری که برای جلوگیری از بالا آمدن حشرات موزی، همیشه پایه های تخت درون آب و داخل حوض خانه قرار می گرفته و فضای ایجاد شده توسط این تخت را سایه نشین یا غروب نشین می نامیدند.

خانه لاری ها

در ضلع جنوب غربی این حیاط، بزرگ ترین ایوان خانه با دیواری بلند قرار دارد. با توجه به جهت تابش آفتاب، این ایوان به منظور ایجاد سایه برای فصل های گرم سال در نظر گرفته شده و در ضلع شمال شرقی و جنوب شرقی نیز بر خلاف بخش غربی، فضای ساختمان کاملاً بسته است؛ ضلع شمال شرقی، فضای بسته آفتاب گیری برای زمستان و یک ایوان کوچک دارد و ضلع جنوب شرقی شامل یک اتاق پنج دری و یک اتاق سه دری است که در بین اتاق ها و اطرافشان، ایوان ها و راهروهای کوچکی در قالب فضاهای نیمه باز به چشم می خورد.

خانه لاریها

در ضلع شمال غربی ترکیبی از فضاهای باز و بسته وجود دارد؛ دو اتاق سه دری که بین سه ایوان کوچک قرار گرفته و در دو انتهای این ضلع دو راهرو مشاهده می شود. همچنین حیاط میانی با یک ایوان بلند در مرکز ضلع جنوب غربی و یک اتاق پنج دری در ضلع مقابل آن، ساختاری شبیه به حیاط اصلی دارد؛ البته با این تفاوت که در ضلع شمال غربی این حیاط، یک اتاق هفت دری ساخته شده است. سومین حیاط که کوچکترین حیاط خانه لاری ها است در قسمت شمال شرقی ساختمان قرار گرفته و به دلیل ارتباط کم با بخش های مختلف خانه از اهمیت کمتری برخوردار می باشد.

خانه لاری ها

بادگیر خانه لاری ها

می رویم تا بادگیر بلند خانه لاری ها را که در پشت ایوان حیاط اصلی قرار دارد ببینیم. با وجود اینكه دیگر در حوض زیر بادگیر آبی نیست اما در هر فصلی از سال كه زیر بادگیر بروید خنک بودن آن قسمت را حس می كنید و به همین دلیل به این قسمت تابستان نشین می گفته اند که البته این تنها بادگیر ساختمان نیست؛ در بخش های دیگر خانه نیز بادگیرهایی برای تنظیم دمای اتاق ها به ویژه در فصل های گرم سال تعبیه شده که دارای ابعاد و ارتفاع کمتری هستند.

خانه لاری ها

کوچه دربند؛ نشانه ثروتمندی

همانطور که اشاره شد خانه لاری ها دو در داشته است؛ یكی از درها به كوچه ای باز می شده كه در آن چند خانه دیگر هم بوده و در انتهای آن كوچه باریک در بزرگ دیگری بوده است. در واقع چنین كوچه هایی را كوچه دربند می گفتند كه خود نشانه ای برای ثروتمند بودن اهالی آن خانه بوده است.

خانه لاری ها

آدرس خانه لاری ها

خانه لاری ها یزد در خیابان امام خمینی، محله فهادان و  مجاورت عمارت کلاه فرنگی قرار گرفته است.

در سفر به یزد، لذت بازدید از خانه لاری ها و سایر جاذبه های بافت زیبای یزد را با تور یزدگردی تجربه کنید.

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره خانه لاری ها با پشتیبان آنلاین رادینا تماس بگیرید.

پشتيبان آنلاين سايت
پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad logo-samandehi