https://gotoyazd.com

با ما تماس بگیرید : +98(35) 3728 3090

رزرو هتل یزد

رزرو تور یزد

رزرو وسيله نقليه

هتل ارگ جدید یزد

یزد در طول تاریخ

تاریخ ثبت : 08 مرداد 1397 صفحه اصلی  »  وبلاگ  »  سفر به یزد  »  یزد در طول تاریخ
یزد در طول تاریخ یزد در طول تاریخ

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

در شهر جهانی یزد ، رنگ گرم خاک در جای جای آن پاشیده شده و بوی تاریخ در تمام فضای آن پخش شده تا بدان حد که با اولین گام در این شهر باشکوه، قدمت هزاران ساله اش را می توان با تمام وجود احساس کرد. قدمتی که یزد را به اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان، شهره کرده است. بنای یزد به زمان ساسانیان و حکومت یزدگرد اول بر می گردد. وی دستور ساخت شهر« یزش» را داد که بعدها به یزد معروف شد.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

در برخی از منابع؛ بنای اولیه چند شهرستان استان یزد همچون ابرکوه را به ابراهیم پیامبر، میبد را به سلیمان نبی و یزد را به ضحاک یا اسکندر مقدونی نسبت داده‌اند که این سخن نیز در کنار آثار باستانی پراکنده موجود، بیانگر قدمت و دیرینگی فرهنگ و تاریخ سرزمین و مردمان این دیار است.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

همچنین آثاری نظیر نگاره ‌های تخته سنگ کوه ارنان، تکه سفال های منقوش نارین قلعه میبد متعلق به دوره ایلامی، دست افزارهای سنگی دره ‌های شیرکوه، آثار معماری و شهرسازی باستانی، غارهای استان و ... نشان دهنده تمرکز مدنیت یزد؛ در چهار کانون باستانی مهریز، فهرج، میبد و اردکان می باشند. پژوهشگران، این منطقه را جزء سرزمین ‌های دوردست مادها می دانند.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

یزد ، صاحب اولین صندوق امانات جهان به قدمت ۱۷۰۰ سال می باشد که گواهی بر تمدن و اصالت این شهر است. اوج آبادانی یزد مربوط به قرن هشتم هجری به بعد، زمان اتابکان یزد می شود که از مهم‌ترین عوامل پیشرفت این شهر به شمار می روند.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

نام های یزد در گذر تاریخ

واژه« یزد»، نامی باستانی است که ریشه در« یشت»( یکی از فصول پنجگانه اوستا)،« یزت» یا« یسن» دارد و به مفهوم ستایش، پرستش، نیایش، ایزد، مقدس و ... می باشد. وجه‌ تسمیه آن، سرزمین مقدس و شهر خدا است که سالیان سال در پی تغییر جهان، نام یزد نیز تغییر یافته و به اسامی گوناگونی نامگذاری شده است. برخی از این عناوین شامل ایز، ایساتیس، کثه، دارالسیاده، یزدان شهر، شهر ایزد، یزدان گرد، یزش، دارالعباده، دارالعلم و ... می شود.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

ردپای تاریخ در یزد

استان یزد از سرزمین ‌های تاریخی و کهن ایران زمین است که« احمد بن حسین بن علی کاتب یزدی» درباره پیشینه آن چنین می‌ گوید؛« هنگامی که عده‌ای از بزرگان ایران در ری علیه اسکندر مقدونی به مخالفت پرداختند، اسکندر آنان را دستگیر کرد و خواست که همراه خود به استخر فارس ببرد، چون به ناحیه یزد رسید، زندانیان را در چاهی محبوس کرد و آن محل را کِثَه( به یونانی یعنی زندان) نامید. پس از اینکه اسکندر یزد را ترک گفت، نگهبانان به کمک زندانیان به آبادانی و عمران یزد همت گماشتند.»

در آغاز دوران اسلامی و خلافت عثمان، شهر یزد به دست مسلمانان افتاد و از نیمه دوم قرن اول هجری تا پایان دوره امویان، یزد توسط اعراب اداره می شد و در گذر زمان، دچار آبادیها و ویرانیها گردید.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

از زمان صفاریان، سامانیان و غزنویان اطلاعات چندانی وجود ندارد اما از قرن دوم تا چهارم هجری( همزمان با احیاء دولتهای ایرانی)، دوران آسایش و امنیت نسبی یزد بود و رشد نیروهای تولیدی، حفر و احداث قنات و نهر آبیاری، توسعه اراضی کشاورزی و باغها و ... را به دنبال داشت.

« ابن حوقل» جغرافیدان بغدادی یزد قرن چهارم هـ. ق را این گونه توصیف می کند؛« از مهمترین شهرهای ولایت اصطخر از سوی خراسان کثه است و آن حومه یزد و ابرقویه می‌باشد... اما کثه که حومه یزد است شهری است در کنار بیابان و هوای آن خشک سالم است و مانند شهرهای کوهستانی فراخ نعمت است و روستایی دارد که محصولش ارزان است. بیشتر بناهای آن دراز شکل است و از گل ساخته شده. در آنجا شهری است استوار که قلعه ‌ای با دو دروازه آهنین دارد: یکی به نام اندور و دیگری در مسجد که نزدیک مسجد جامع است. این جامع در ربض قرار دارد و آبهای آن از قنات تأمین می‌شود ...»

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

سپس اتابکان یزد حدود ۱۴۰ سال بر این سرزمین حکومت کردند. اتابک با زیرکی، چیرگی مغولان را بر یزد پذیرفت و این شهر اصیل را از حمله سپاه مغول در امان داشت. مادر اتابکان؛ مریم ترکان نیز بناهای زیادی را در یزد ساخت و باعث آبادی هرچه بیشتر آن شد. در دوره اتابکان به خاطر وجود امنیت و آرامش نسبی در یزد ، بازرگانی و مبادله کالاهای مختلف رونق خوبی داشت و کالاهای یزدی تا آن سوی آب ‌های جنوبی ایران بویژه هندوستان می رفت. در اوایل قرن هشتم هم شبکه راه ‌های منتهی به یزد گسترش یافت که روی هم رفته، باعث توسعه بازرگانی یزد و در نهایت؛ شکوفایی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی این ایالت گردید.

در سال ۷۲۳ ه‍ـ. ق با شکست اتابکان، حکومت آل مظفر در یزد شکل گرفت. حکومت آل مظفر، نقطه مثبتی در تاریخ یزد به شمار می رود چرا که یزد را به منزلتی رساند که هیچ وقت تکرار نشد، اوج شکوفایی و عظمت فرهنگی یزد نیز مربوط به همین دوره می باشد. آل مظفر برای رونق یزد شروع به ساختن مدارس، مساجد، خانقاه و دارالسیاده ها کردند و به تدریس علوم رایج پرداختند تا حدی که یزد به« دارالعلم» ملقب شد و از این نظر در کل ایران بی نظیر گشت. ویژگی دیگر این دوره، رونق تصوف در یزد می باشد.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

در سال ۷۹۵ ه‍ـ. ق امیر تیمور، دولت مظفری را شکست داد و یزد را بدست گرفت. کاشی کاری‌ های مسجد جامع یزد ، میدان امیر چخماق و مسجد امیر چخماق، مصلای عتیق و ... از آثار این دوره هستند. تأسیس مدارس و کتابخانه ‌هایی همچون دارالصفا، یوسف چهره، قطبیه سرپلوک، اصیلیه سرد هوک و باوردیه نیز مربوط به حکومت تیموریان می باشد.

بعد از تیموریان، صفویه روی کار آمد که متاسفانه با تعصب مذهبی و کشتارهای بی دلیل دانشمندان و علمای غیر مسلمان، باعث به وجود آمدن خسارات معنوی بزرگی به ایران و بخصوص یزد گردیدند. در عصر صفوی، بازرگانی ایران رونق گرفت. یزد به خاطر داشتن ابریشم، منسوجات مرغوب و موقعیت راه زمینی خود، رونق و اهمیت زیادی یافت و بازرگانان اروپایی و هندی را به یزد کشاند. دیوان خانه عباسیه، مسجد شاه طهماسب، غیاث آباد تفت، مدرسه شفیعیه از یادگارهای دوران صفویه می باشند.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

در زمان حمله افغان ها به یزد ، مردم این دیار به رهبری میرزا عنایت سلطان ، دلاورانه مقاومت کردند و بارها آنها را ناکام گذاشتند. اما بالاخره، اشرف افغان بر یزد چیره شد و سپس به دستور نادر شاه افشار،« مؤمن خان»( خواهرزاده عنایت سلطان)  حاکم یزد گردید. این خاندان با انجام خدمات ارزنده خود،‌ آثار و بناهای فراوانی همچون باغ دولت ‌آباد، باغ ناصریه، میدان و مدرسه خان، بازار خان، بازار قیصریه و ... نیز در یزد بنا کردند و بر شکوه یزد افزودند.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

پس از افشاریان، زندیه به سلطنت یزد رسیدند که مزرعه رحیم آباد یزد و مدرسه عبدالرحیم خان را بنا کردند. قاجاریان نیز با کنار زدن زندیان، به آبادی و عمران یزد پرداختند و برخی از بناها را تعمیر کرده و گسترش دادند. در دوره قاجار، تجارتخانه جهانیان در یزد تأسیس شد که مقدمات تأسیس اولین بانک ایرانی را فراهم کرد.

با روی کار آمدن پهلوی ها، آبادانی های شهر یزد بیشتر شد و بناهای دیگری نیز به آن اضافه گشت. ورود اتومبیل و احداث خیابان ها، شكل و بافت شهری را تغییر دادند و در سال 1310 شمسی، خیابان كشی ها در شهر یزد آغاز گردید.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

جاذبه های گردشگری و تاریخی یزد زیباترین شهر خشتی جهان

بناها و مکان‌ های تاریخی مهم یزد شامل؛ باغ ها، آب انبارها، بازارها و خانه های تاریخی، موزه ها، میدان ‌ها و لَردهای تاریخی، مساجد و مدارس قدیمی و معروف، قلعه ها و کاروانسراها، یادگارهای زردشتیان و ... می شوند.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

در سفرنامه مارکوپولو ، زیبایی های یزد این گونه توصیف شده است؛« از نشانه های چشم گیر یزد بادگیرها، سردابه ها و زیر زمین های آن است که این هر سه با یکدیگر هماهنگی دارد و وجود اینها نشان دهنده آن است که آب و هوای یزد از نقاط دیگر ایران گرمتر است».« کلنل سی ای مک گرگر» نیز درباره آثار تاریخی یزد در سفرنامه خود می گوید؛« مناره ها و بادگیرهای شهر یزد از دور انسان را به یاد کتاب هزار و یک شب می اندازد».

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

ثبت جهانی یزد به عنوان میراث فرهنگی جهان

شاخص ترین خصوصیت شهر یزد ؛ وجود بافت تاریخی وسیع و یکدست آن با محله های قدیمی می باشد که کوچه پس کوچه ‌های خشت و گلی در هم پیچیده، مساجد، بازار، حمام و خانه ‌های سنتی زیبا را در دل خود جای داده و یزد این دیرینه شهر را به ثبت جهانی رسانده است. در مجموع ۷۷ محله از مجموعه محله های شهر یزد به علت قرار گیری در محدوده بافت تاریخی یزد یا حریم آن، با شماره ۱۵۰۰۰ در سال ۱۳۸۴ با عنوان« بافت تاریخی یزد » به ثبت آثار ملی رسیده‌اند و یکی از مهمترین محله های باستانی آن، محله چهار منار می ‌باشد.

یزد شهر بادگیرها، جلال آل احمد ؛« وقتی به یزد سفر می کنی تنها در پهنه چغرافیا جابجا نشده ای که در عمق تاریخ، به هزار توهی افسانه ای خزیده ای و تاریخ و افسانه در این شهر کویری چندان بهم آمیخته اند که بازشناختشان ناممکن است. یزد بافتی دیگر، مردمی دیگر و اساسا جنسی دیگر دارد. صفا و محبت مردم یزد را در کمتر جایی می توان سراغ کرد».

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

کل شهر یزد نیز پس از موافقت کمیته میراث جهانی یونسکو، در سال 2017 میلادی( 1396 شمسی) به عنوان نخستین شهر کشورمان به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه گردید و لقب جهانی گرفت که مایه افتخار ایران زمین می باشد.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ

معیارهای ثبت جهانی شدن یزد

بافت تاریخی شهر یزد سندی بی ‌نظیر از یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده است.

نماینده یک فرهنگ و نمونه برجسته ‌ای از ارتباط بین انسان و محیط زیست و تکنولوژی ساخت می باشد.

شاهکاری از نبوغ و خلاقیت انسانی است که مرحله مهمی از تاریخ بشر را به نمایش می گذارد.

تبادل ارزش های بشری در یک دوره زمانی و فرهنگی محسوب می شود..

نمونه ای برجسته در معماری یا تکنولوژی است.

مستقیما با سنت های زندگی، عقاید، آثاری هنری و ادبی در ارتباط است که اهمیت جهانی دارد.

یزد ؛ شهری به قدمت تاریخ


پرسش و پاسخ


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید


جهت ثبت نظر ، ابتدا وارد سایت شوید یا ثبت نام نمایید
ENamad Samandehi
از رادینا بپرسید